Thầy tu búa Kanazuchibō (còn gọi là daichiuchi, ōari hay yarikechō) là một yêu quái có hình dáng kỳ lạ, xuất hiện trong nhiều bức tranh cổ ở Nhật Bản. Con quái vật này được các họa sĩ cổ họa theo nhiều nét khác nhau nhưng nhìn chung tất cả các bức tranh đều miêu tả Kanazuchibo có hình dáng khá giống con người với mái tóc dài bồng bềnh, đôi rất mắt to và có khuynh hướng hơi lòi ra ngoài, mí mắt híp và cái miệng chúm chím giống cái một cái mỏ chim. Một số bức tranh thậm chí miêu tả nó giống một con chim hơn hơn là con người, trong khi những bức khác miêu tả nó như một sinh vật kỳ dị hình thù trông giống một con yêu tinh. Mặc dù là có được vẽ theo hình dạng nào thì đặc điểm nhận dạng nổi bật nhất để nhận dạng Kanazuchibo là cái búa lớn mà nó luôn mang theo. Con quái vật này luôn để cây búa trên đầu với tư thế như sẵn sàng tấn công bất cứ sinh vật sống nào mà nó thấy.
Kanazuchibo xuất hiện lên đầu tiên khi tranh của nó được trình diễn và trưng bày trong một lễ hội có tên là “Cuộc diễu hành ban đêm” của một trăm con quỷ khác nhau. Trong các mô tả cổ nhất của nó, kanazuchibō xuất hiện trong các bức họa nhưng không có tên hoặc bất cứ mô tả nào. Nhiều năm sau đó, trong thời kỳ Edo một nhà sưu tầm tranh ảnh quỷ đã mua bức tranh đó và đặt con con quỷ này cái tên kanazuchibō. Tuy đã có tên nhưng mô tả về các thức hành động của nó vẫn là một con số không. Rất nhiều nghệ sĩ cũng như nhà phê bình tranh ảnh đã phỏng đoán bản chất của nó dựa trên bức tranh.
Có ý kiến cho rằng, kanazuchibō là hiện thân của sự hèn nhát ẩn sâu bên trong con người. Tư thế và cây búa của nó gợi cho ta nhớ đến một câu tục ngữ ở Nhật: “đập cầu bằng đá trước khi băng qua” (nghĩa là bạn cẩn thận quá mức khi bắt đầu làm một việc gì đó) và “như búa trong nước” (nghĩa là khi đi bạn luôn nhìn dưới chân- một việc cần thiết; Hình ảnh cái búa chìm trong nước với phần đầu kim loại nặng luôn hướng xuống đáy còn phần tay cầm bằng gỗ của nó lại nổi thẳng lên trên). Có lẽ đây là một yêu quái chuyên ám những kẻ hèn nhát, hoặc biến mọi người thành kẻ hèn nhát khi bị nó ám.
Kanazuchibō còn được gọi là ōari (con kiến khổng lồ). Ở Nhật Bản thời tiền sử, một nền văn minh cổ đại chuyên xây dựng nhà cửa thành những gò đá lớn được gọi là nền văn minh kofun. Người ta cho rằng trong tín ngưỡng của người Kofun, kiến coi là những sinh vật thần thánh chứa đựng một sức mạnh kỳ bí gì đó. Khi sắp có một trận mưa lớn hay lũ lụt những con kiến thường rời khỏi những hang ổ dưới mặt đất và xây dựng các ụ lớn cao hơn tránh bị ngập nên người dân Kofun cho rằng chúng có khả năng dự đoán tương lai và việc xây dựng nhà cửa thành các gò đất cũng bắt đầu từ đây. Họ cho rằng nếu làm như vậy sẽ được sự bảo hộ của những con “thần thú” tránh khỏi tai ương. Khi tôn giáo Kofun mất đi, những sinh vật trước đây được tôn thờ như các vị thần trở nên phẫn nộ và biến thành ōari. Mặc dù đó là một câu chuyện thú vị, nhưng không có bằng chứng nào cho thấy người Kofun thực sự tôn thờ kiến. Lời giải thích này có thể nói là một câu chuyện bịa đặt hấp dẫn mà người hiện đại bịa ra.
Trong quyển sách Hyakki tsurezure bukuro của học giả Toriyama Sekien, một phiên bản của Kanazuchibo đã được thêm vào. Trong tác phẩm của mình, ông giả thuyết rằng tsukumogami được sinh ra từ cây chìa vôi -một ngọn giáo có phần lông trên mũi giáo thường được sử dụng làm vật trang trí và trong các cuộc diễu hành hiện đại. Ông gọi nó với một biệt danh khác là yarikechō, hay "giáo chủ tóc thương."
Tags:
Nhật Bản
