Quỷ Xương Cuồng hay còn gọi là Thần Xương Cuồng (chữ Hán: 猖狂神) là một yêu tinh trong truyền thuyết của người Việt được ghi chép trong truyện Mộc tinh của Lĩnh Nam chích quái. Theo đó, quỷ Xương Cuồng tồn tại từ thời Kinh Dương Vương dựng nước Xích Quỷ tới khi vua Đinh Tiên Hoàng trị vì mới bị tiêu diệt. Đây là một trong số những yêu quái hùng mạnh bậc nhất còn được lưu truyền trong sử sách và huyền kỳ của nước Nam. Có ý kiến cho rằng quỷ Xương Cuồng là hóa thân của một con hổ thành tinh và đây cũng là nguyên nhân việc thờ cúng ông Ba Mươi vào ngày 30 tháng chạp hàng năm của người Việt.
Không giống như chuột tinh hay hồ tinh, vốn là những loài yêu quái do động vật sống lâu mà thành và thường giả dạng người để bày trò quấy nhiễu, Xương Cuồng là yêu quái thời thượng cổ xuất hiện trong tập ‘Lĩnh Nam Chích Quái’. Xương Cuồng không cần phải giả dạng ai, yêu quái này ngang nhiên sát hại cả người lẫn vật, khiến cho dân chúng phải lập đền thờ và hiến tế người sống mỗi năm.
Nguồn gốc của Xương Cuồng được ghi lại trong ‘Lĩnh Nam Chính Quái’. Tương truyền thời thượng cổ ở đất Phong Châu có một cây chiên đàn lớn, cao đến hơn ngàn trượng, cành lá xum xuê, che rợp một vùng đến mấy ngàn trượng. Chim hạc hay bay đến đó làm tổ nên đất ngày còn gọi là đất Bạch Hạc (ngày nay là Tam Giang – Bạch Hạc). Cây chiên đàn này sống lâu thành cổ thụ, trải qua nhiều năm khô héo dần rồi hóa thành mộc tinh. Với sức mạnh kinh hồn, hung hãn, mộc tinh có thể sát hại cả người lẫn vật.
Thuở ấy, Kinh Dương Vương nghe tiếng xấu của mộc tinh, bèn tìm đến rồi dùng thần nhạc đánh thắng yêu quái. Tuy nhiên, mộc tinh vẫn chưa thuần phục hẳn, chỉ chịu nhún nhường đôi chút song vẫn chứng nào tật nấy thường nay đây mai đó bày trò hóa hiện, bắt người ăn thịt. Dân chúng rất sợ hãi nên lập đền thờ, mỗi năm đúng ngày 30 tháng chạp phải dâng người sống lên mới được yên thân. Người dân gọi mộc tinh này là thần Xương Cuồng.
Sau đó, con trai Kinh Dương Vương là Lạc Long Quân cũng có lần giao chiến với Xương Cuồng nhưng cũng không ngăn được yêu quái này. Đành phong ấn làm giảm sức mạnh của Xương Cuồng.
