Bạch Cốt Tinh (白骨精) là một yêu quái nổi tiếng trong tiểu thuyết thần ma Tây Du Ký của Ngô Thừa Ân. Hình tượng này trở thành một trong những nhân vật yêu quái tiêu biểu nhất trong văn học cổ điển Trung Hoa.
Theo truyện, Bạch Cốt Tinh vốn là bộ xương trắng tu luyện lâu năm thành tinh. Nó ẩn mình trên núi hoang, chuyên tìm cách ăn thịt người để tăng thêm đạo hạnh. Khi thầy trò Đường Tăng đi ngang qua, yêu tinh này nhiều lần biến hóa thành những hình dạng khác nhau – khi là cô gái trẻ, khi là bà lão, khi là ông già – nhằm lừa Đường Tăng rời khỏi sự bảo vệ của Tôn Ngộ Không.
Tôn Ngộ Không với Hỏa Nhãn Kim Tinh nhìn thấu bản chất yêu quái nên ba lần đánh chết hóa thân của Bạch Cốt Tinh. Tuy nhiên, do Đường Tăng không thấy được chân tướng, ông hiểu lầm Ngộ Không giết người vô tội và trách phạt. Cuối cùng, Bạch Cốt Tinh bị tiêu diệt hoàn toàn, nhưng sự việc gây nên mâu thuẫn giữa thầy trò.
Về biểu tượng, Bạch Cốt Tinh đại diện cho sự giả dối và cám dỗ đội lốt thiện lương. Hình ảnh “xương trắng” gợi nhắc bản chất trống rỗng, lạnh lẽo, trái ngược với lớp vỏ mỹ lệ bên ngoài. Câu chuyện cũng nhấn mạnh chủ đề “mắt thấy chưa chắc là thật”, đề cao trí tuệ và khả năng nhìn thấu bản chất.
Khác với nhiều yêu quái có nguồn gốc thần linh hay linh thú, Bạch Cốt Tinh là hiện thân của âm khí tích tụ nơi hoang dã, mang tính chất tà dị thuần túy. Tuy nhiên, vai trò của nó trong truyện không chỉ là phản diện, mà còn góp phần làm nổi bật sự kiên định và bản lĩnh của Tôn Ngộ Không.
Bạch Cốt Tinh vì vậy trở thành hình tượng kinh điển của yêu quái biến hóa – biểu trưng cho nguy cơ ẩn giấu sau vẻ ngoài hiền lành, và cho bài học về sự tỉnh táo trước những điều tưởng như vô hại.
