Cửu Đầu Trùng (九頭蟲) là một yêu quái xuất hiện trong tiểu thuyết Tây Du Ký của Ngô Thừa Ân. Hắn là một trong những đối thủ đặc biệt nguy hiểm mà thầy trò Đường Tăng gặp phải trên đường thỉnh kinh.
Theo nguyên tác, Cửu Đầu Trùng là một dị thú có chín đầu, thân hình quái dị, pháp lực cao cường. Hắn kết hôn với Vạn Thánh Công chúa – con gái của Vạn Thánh Long Vương – và cấu kết với Long cung Bích Ba Đàm để chiếm đoạt Xá Lợi của Phật bảo tại Tế Tái quốc.
Cửu Đầu Trùng có khả năng biến hóa, bay lượn và chiến đấu dũng mãnh. Trong giao đấu, hắn không hề kém cạnh Tôn Ngộ Không. Trận chiến giữa hai bên vô cùng ác liệt, cuối cùng nhờ sự trợ giúp của Nhị Lang Thần Dương Tiễn, Cửu Đầu Trùng bị chém rụng một đầu và phải bỏ chạy, không bị tiêu diệt hoàn toàn.
Về nguồn gốc, hình tượng “chín đầu” có thể bắt nguồn từ các dị thú trong thần thoại cổ như Cửu Anh (九嬰) trong Sơn Hải Kinh – loài quái vật nhiều đầu tượng trưng cho tai họa và sức mạnh hỗn loạn.
Về biểu tượng, Cửu Đầu Trùng đại diện cho lòng tham và sự cấu kết tà đạo. Việc hắn đánh cắp Xá Lợi – vật tượng trưng cho Phật pháp – thể hiện hành vi xúc phạm chính đạo. Hình tượng nhiều đầu cũng ngụ ý sự ngoan cố, khó tiêu diệt và tà niệm dai dẳng.
Cửu Đầu Trùng vì vậy là biểu tượng của thế lực tà ác có gốc rễ sâu và nhiều “đầu mối” phức tạp. Qua nhân vật này, Tây Du Ký nhấn mạnh rằng hành trình tu hành không chỉ đối diện yêu quái mạnh, mà còn phải vượt qua những thế lực cấu kết và tham vọng khó nhổ tận gốc.
