Hà Bá – Vị Thần Sông Khát Máu Và Hủ Tục "Hà Bá Lấy Vợ"
Hà Bá trong tâm thức người Việt là vị thần cai quản sông ngòi, nhưng đằng sau hình ảnh một ông già râu tóc bạc phơ ngồi trên lưng rùa là một thực thể vô cùng hung dữ và đầy nộ khí. Tên gọi và quyền năng của Hà Bá gắn liền với những dòng thác lũ cuồn cuộn, nơi mà mạng sống của con người thường bị tước đoạt bởi những cơn thịnh nộ bất ngờ từ thủy phủ.
Tình tiết ám ảnh và tàn bạo nhất trong hồ sơ về Hà Bá chính là nghi thức "Hà Bá lấy vợ" từng tồn tại trong lịch sử. Theo các ghi chép linh dị, tại những vùng sông nước hay xảy ra lũ lụt, các bà đồng thường phao tin rằng Hà Bá đang đòi cưới vợ đẹp để xoa dịu cơn giận. Nạn nhân thường là những thiếu nữ xinh đẹp nhất vùng, bị ép mặc trang phục cô dâu, ngồi trên một chiếc thuyền được cố tình đóng thật mong manh. Khi thuyền trôi đến giữa dòng nước xoáy, nó sẽ chìm nghỉm, đưa người thiếu nữ xuống làm "vợ" của thần sông trong sự tuyệt vọng cùng cực.
Dưới góc nhìn dân gian, Hà Bá không chỉ là thần mà còn là một loại "thủy quỷ" quyền năng, kẻ luôn rình rập để bắt người thế mạng. Những vụ sạt lở bờ sông hay thuyền bè bị lật một cách bí ẩn thường được giải thích là do Hà Bá "đánh vỗ" vào đất để đòi sính lễ. Câu thành ngữ "Đất có Thổ Công, sông có Hà Bá" không chỉ là sự phân chia địa giới tâm linh mà còn là lời nhắc nhở về một thế lực hắc ám luôn chờ đợi dưới làn nước đục, sẵn sàng nhấn chìm bất cứ sinh linh nào dám phạm thượng hoặc đơn thuần là lọt vào tầm mắt của vị thần khát máu này.
