Hậu Nghệ là vị thần – anh hùng bắn cung nổi tiếng trong thần thoại Trung Hoa, biểu tượng cho sức mạnh, lòng dũng cảm và khả năng cứu nhân độ thế. Truyền thuyết về ông gắn liền với sự kiện “bắn rơi chín mặt trời”, một trong những huyền thoại quan trọng nhất của văn hóa Hoa Hạ cổ đại.
Theo truyện xưa, trên bầu trời từng xuất hiện mười mặt trời – thực chất là mười con trai của Thiên Đế, hóa thân thành kim ô (quạ vàng ba chân) cư ngụ trong cây Phù Tang ở phương Đông. Mỗi ngày chỉ một mặt trời được phép xuất hiện, nhưng có lần cả mười cùng bay lên trời, thiêu đốt mặt đất, khiến sông ngòi cạn kiệt, mùa màng cháy rụi và muôn dân lầm than. Trước thảm họa đó, Hậu Nghệ – vốn là cung thủ thần thánh – được lệnh ra tay cứu thế. Ông giương cung thần, bắn rơi chín mặt trời, chỉ chừa lại một để duy trì ánh sáng và sự sống cho nhân gian.
Nhờ công lao to lớn ấy, Hậu Nghệ được ban thưởng thuốc trường sinh bất tử từ Tây Vương Mẫu. Tuy nhiên, ông không muốn một mình thành tiên mà rời xa vợ là Hằng Nga, nên cất giữ thuốc. Về sau, trong nhiều dị bản khác nhau, Hằng Nga đã uống thuốc và bay lên cung trăng, để lại Hậu Nghệ nơi trần thế trong nỗi tiếc thương. Câu chuyện này trở thành nguồn gốc thần thoại của Tết Trung Thu và hình tượng cung Quảng Hàn.
Trong một số truyền thuyết khác, Hậu Nghệ còn được mô tả là người đánh bại nhiều quái vật như Mãnh Hổ, Quái Xà hay Phong Bá, tiếp tục củng cố hình tượng người anh hùng bảo hộ nhân gian. Tuy nhiên, cũng có dị bản kể rằng về cuối đời ông trở nên chuyên quyền và bị học trò là Hàn Trác sát hại, phản ánh tính hai mặt trong huyền sử cổ.
Biểu tượng của Hậu Nghệ là cây cung lớn và mũi tên thần, tượng trưng cho sức mạnh chinh phục thiên nhiên và trật tự hóa vũ trụ. Ông đại diện cho lý tưởng anh hùng thời sơ khai: dùng tài năng và ý chí để lập lại cân bằng giữa trời và đất. Trong văn hóa Á Đông, Hậu Nghệ không chỉ là nhân vật thần thoại mà còn là hình ảnh của khát vọng bảo vệ cộng đồng trước những thế lực vượt ngoài tầm kiểm soát của con người.
