Niên Thú (年獸) là quái vật trong truyền thuyết dân gian Trung Hoa, gắn liền với nguồn gốc Tết Nguyên Đán. Theo chuyện kể, vào đêm giao thừa mỗi năm, Niên Thú từ núi sâu hoặc biển lớn xuất hiện, tấn công làng mạc, phá hoại mùa màng và làm hại người dân.
Niên Thú thường được miêu tả có thân hình to lớn, đầu giống sư tử hoặc kỳ lân, sừng nhọn, răng nanh sắc bén, tiếng gầm vang dội. Nó đặc biệt hung dữ vào thời khắc chuyển giao năm cũ sang năm mới. Người dân sống trong sợ hãi, phải đóng kín cửa mỗi khi năm hết Tết đến.
Truyền thuyết kể rằng về sau người ta phát hiện Niên Thú sợ ba thứ: màu đỏ, lửa và tiếng động lớn. Vì vậy, dân làng treo câu đối đỏ, mặc y phục đỏ, đốt lửa suốt đêm và đốt pháo để xua đuổi quái vật. Khi Niên Thú bị dọa bỏ chạy, tập tục này dần trở thành phong tục đón năm mới.
Hình tượng Niên Thú phản ánh nỗi lo âu của cư dân nông nghiệp trước thiên tai, thú dữ và những bất trắc đầu năm. Đồng thời, việc cộng đồng cùng nhau xua đuổi quái vật tượng trưng cho tinh thần đoàn kết và niềm tin rằng con người có thể chế ngự hiểm họa bằng trí tuệ.
Niên Thú vì thế không chỉ là quái vật truyền thuyết, mà còn là biểu tượng văn hóa giải thích nguồn gốc của sắc đỏ, pháo nổ và không khí rộn ràng trong dịp Tết.
