Tam Đầu Thú là hình tượng dị thú có ba đầu xuất hiện trong thần thoại và truyện kỳ ảo Á Đông. Khác với những linh thú có danh xưng cố định trong cổ thư, Tam Đầu Thú thường là mô-típ – biểu trưng cho sức mạnh vượt chuẩn tự nhiên và sự biến dị do tà khí hoặc thần lực.
Trong các thư tịch cổ như Sơn Hải Kinh, nhiều sinh vật đa đầu được ghi chép, phản ánh trí tưởng tượng phong phú của người xưa về thế giới dị thú. Ba cái đầu có thể mang ba biểu cảm khác nhau: giận dữ, bình thản, cười nham hiểm; hoặc đại diện cho ba phương hướng, ba yếu tố, ba bản tính.
Một số dị bản dân gian kể rằng Tam Đầu Thú canh giữ cổng núi thiêng hoặc lối vào cõi âm. Mỗi đầu có thể phun ra một loại khí khác nhau: lửa, độc, hoặc sương mù. Khi một đầu bị thương, hai đầu còn lại càng trở nên hung bạo, tượng trưng cho ý chí sinh tồn mãnh liệt.
Về biểu tượng, con số ba trong tư tưởng cổ đại thường gắn với sự hoàn chỉnh (tam tài: Thiên – Địa – Nhân). Khi đặt lên một sinh vật, ba đầu thể hiện quyền năng vượt trội và khả năng nhìn thấu nhiều chiều không gian. Tuy nhiên, nó cũng hàm ý sự phân mảnh – một thân xác nhưng nhiều ý chí, dễ rơi vào xung đột nội tại.
Trong văn hóa đại chúng hiện đại, mô-típ thú ba đầu tiếp tục được khai thác như sinh vật bảo hộ, quái vật canh cửa hoặc linh thú cổ xưa mang sức mạnh nguyên thủy.
Tam Đầu Thú vì thế không chỉ là quái vật nhiều đầu, mà còn là biểu tượng của quyền năng vượt chuẩn và sự song hành giữa thống nhất và chia tách trong một hình thể duy nhất.
