Hải Xà là hình tượng cự xà biển xuất hiện trong nhiều truyền thuyết Á – Âu, tượng trưng cho sức mạnh nguyên thủy và nỗi sợ trước đại dương sâu thẳm. Trong thần thoại Bắc Âu, sinh vật tương đồng nổi tiếng nhất là Jörmungandr – con rắn khổng lồ bao quanh thế giới, được nhắc đến trong Edda.
Theo truyền thuyết, Jörmungandr lớn đến mức thân thể nó quấn quanh toàn bộ đại dương, đuôi tự cắn lấy mình. Khi nó chuyển mình, biển dậy sóng; khi nó trồi lên, đó là điềm báo tận thế Ragnarok. Hình tượng này phản ánh quan niệm về biển cả như thực thể sống đầy bí ẩn và hiểm nguy.
Ở phương Đông, Hải Xà cũng xuất hiện trong truyền thuyết dân gian và các chí quái, đôi khi được xem là thủy quái cư ngụ nơi hải vực xa xôi. Một số ghi chép trong Sơn Hải Kinh mô tả những cự xà sinh sống ngoài biển, thân dài hàng trăm trượng, có thể nuốt chửng thuyền bè.
Về biểu tượng, rắn thường gắn với chu kỳ tái sinh (lột da), còn biển đại diện cho vô thức và hỗn mang. Khi kết hợp thành Hải Xà, nó trở thành biểu tượng của sức mạnh tự nhiên vượt ngoài kiểm soát, đồng thời đại diện cho vòng tuần hoàn vô tận – giống hình ảnh con rắn tự cắn đuôi (ouroboros).
Trong văn hóa hiện đại, Hải Xà tiếp tục xuất hiện như quái vật biển khổng lồ, phản ánh ký ức tập thể về nỗi sợ trước đại dương chưa được khám phá.
Hải Xà vì thế không chỉ là con rắn khổng lồ giữa biển sâu, mà là hiện thân của hỗn mang nguyên thủy – nơi con người vừa tò mò vừa e dè trước sự vô tận của tự nhiên.
