Khoa Phụ (夸父) là một nhân vật thần thoại nổi tiếng trong cổ thư Sơn Hải Kinh, thuộc thời đại thượng cổ. Ông được mô tả là một người khổng lồ thuộc tộc Cự Nhân, thân hình to lớn, sức mạnh phi thường, có thể bước một bước vượt qua núi sông.
Truyền thuyết kể rằng Khoa Phụ từng đuổi theo mặt trời với ý định bắt kịp và giữ lấy ánh sáng cho nhân gian. Ông chạy không ngừng nghỉ từ đông sang tây, băng qua núi non, sông lớn. Khi gần bắt kịp mặt trời, ông khát nước dữ dội, uống cạn nước sông Hoàng Hà và Vị Thủy nhưng vẫn không đủ. Cuối cùng, vì kiệt sức và khô khát, ông ngã xuống mà chết giữa hoang mạc.
Cây gậy của Khoa Phụ sau khi ông qua đời đã hóa thành rừng đào xanh tốt, mang lại bóng mát và nguồn sống cho con người. Chi tiết này khiến câu chuyện không chỉ dừng lại ở bi kịch, mà còn mang ý nghĩa tái sinh và cống hiến.
Trong cách lý giải biểu tượng, hành động “đuổi theo mặt trời” thể hiện khát vọng chinh phục thiên nhiên và vượt qua giới hạn bản thân. Khoa Phụ không phải yêu quái hay hung thần, mà là hình tượng anh hùng bi tráng – dám thách thức quy luật trời đất vì lợi ích chung.
Một số học giả đời sau cho rằng câu chuyện phản ánh tinh thần lao động của cư dân cổ đại, luôn nỗ lực khai phá đất đai khô hạn và tìm kiếm nguồn nước. Hình tượng Khoa Phụ vì thế vừa mang màu sắc thần thoại, vừa ẩn chứa ước mơ thực tiễn của con người trước thiên nhiên khắc nghiệt.
Khoa Phụ là biểu tượng của ý chí và khát vọng vô hạn. Dù thất bại trước mặt trời, ông để lại di sản sự sống cho hậu thế. Qua câu chuyện này, thần thoại cổ đại gửi gắm thông điệp rằng tinh thần dám vươn tới điều lớn lao, dù không thành công trọn vẹn, vẫn có thể mang lại giá trị cho đời sau.
