Miêu yêu (猫妖) là hình tượng yêu quái có nguồn gốc từ loài mèo tu luyện thành tinh trong văn hóa dân gian Trung Hoa. Không giống những thần thú xuất hiện sớm trong Sơn Hải Kinh, Miêu yêu chủ yếu được ghi chép trong các tác phẩm chí quái, truyền kỳ đời Đường – Tống và các tiểu thuyết thần ma đời Minh – Thanh.
Trong quan niệm dân gian, mèo là loài vật linh tính, có khả năng nhìn thấy âm hồn và đi lại giữa ranh giới sinh – tử. Khi mèo sống lâu năm, hấp thụ linh khí trời đất hoặc oán khí nhân gian, nó có thể hóa thành yêu. Miêu yêu thường mang hình dạng mỹ nữ, ánh mắt sắc lạnh, hành tung bí ẩn. Một số truyền thuyết cho rằng chúng chuyên mê hoặc đàn ông để hút tinh khí; số khác lại mô tả chúng chỉ muốn sống chung với con người như một sinh linh có cảm xúc.
Trong các tập truyện như Liêu Trai Chí Dị của Bồ Tùng Linh, hình tượng yêu quái động vật – trong đó có hồ ly, xà tinh, và cả miêu tinh – thường không hoàn toàn tà ác. Chúng có thể biết yêu, biết báo ân, thậm chí trung thành hơn con người. Điều này phản ánh tư tưởng nhân tính hóa yêu quái trong văn học chí quái.
Tuy vậy, trong tín ngưỡng dân gian, mèo cũng bị xem là điềm gở, nhất là mèo đen. Có tục kiêng mèo nhảy qua xác chết vì sợ thi thể biến thành cương thi. Quan niệm này góp phần khiến Miêu yêu mang sắc thái âm u, gắn với nghĩa địa và tà khí.
Về biểu tượng, Miêu yêu đại diện cho sự mơ hồ giữa thiện và ác, giữa quyến rũ và nguy hiểm. Nó thể hiện cái nhìn nước đôi của con người đối với bản năng và dục vọng: vừa hấp dẫn, vừa đáng sợ.
Miêu yêu vì thế không chỉ là yêu quái mèo, mà còn là hình ảnh phản chiếu nỗi bất an và sự tò mò của con người trước những điều huyền bí ẩn sau dáng vẻ quen thuộc của đời sống thường nhật.
