Ngạ Quỷ (餓鬼) là một trong sáu cõi luân hồi của Phật giáo, chỉ những chúng sinh chịu khổ vì đói khát triền miên do nghiệp tham lam khi còn sống. Khái niệm này xuất hiện trong nhiều kinh điển như Kinh A Hàm và Kinh Địa Tạng, nơi mô tả rõ nguyên nhân và quả báo của cảnh giới này.
Theo giáo lý Phật giáo, người tạo nghiệp tham lam, keo kiệt, bỏn sẻn, không biết bố thí hoặc chiếm đoạt của cải của người khác sẽ dễ đọa vào cõi Ngạ Quỷ sau khi chết. Hình tượng Ngạ Quỷ thường được miêu tả với bụng to như trống nhưng cổ họng nhỏ như cây kim, thân hình gầy guộc, da bọc xương. Dù thấy thức ăn trước mặt, họ cũng không thể nuốt; nếu cố nuốt thì thức ăn hóa thành lửa hoặc than hồng. Sự đối lập giữa cái bụng lớn và cổ họng nhỏ chính là biểu tượng cho lòng tham vô đáy nhưng khả năng thụ hưởng lại bị tước đoạt.
Trong hệ thống Lục Đạo, Ngạ Quỷ đứng giữa Súc sinh và Địa ngục, chịu khổ lâu dài vì đói khát, sợ hãi và cô độc. Tuy không bị tra tấn dữ dội như ở Địa ngục, nhưng sự thiếu thốn triền miên và không bao giờ được thỏa mãn lại là hình phạt kéo dài và sâu sắc hơn về mặt tinh thần.
Hình tượng Ngạ Quỷ cũng ảnh hưởng mạnh đến tín ngưỡng dân gian Á Đông. Tục cúng cô hồn vào tháng Bảy âm lịch xuất phát từ quan niệm rằng các Ngạ Quỷ được thả về dương gian, cần được bố thí thức ăn để giảm bớt khổ đau. Nghi thức này phản ánh tinh thần từ bi và bố thí trong Phật giáo, đồng thời nhắc nhở con người sống thiện lành để tránh quả báo xấu.
Vì vậy, Ngạ Quỷ không chỉ là một loài quỷ đói trong thần thoại tôn giáo, mà còn là biểu tượng đạo đức sâu sắc về hậu quả của lòng tham và sự thiếu tiết chế. Qua hình tượng này, Phật giáo nhấn mạnh quy luật nhân quả: dục vọng không kiểm soát sẽ trở thành nguồn gốc của khổ đau.
