Quỷ Môn Quan Thủ Vệ là những linh thể canh giữ Quỷ Môn Quan – cánh cửa dẫn vào Âm phủ trong quan niệm Đạo giáo và tín ngưỡng dân gian Trung Hoa. Quỷ Môn Quan thường được nhắc đến trong các trước tác về địa giới âm dương như Sơn Hải Kinh và hệ thống địa phủ được mô tả rõ nét hơn trong Tây Du Ký.
Theo truyền thuyết, Quỷ Môn Quan là cửa ải đầu tiên mà linh hồn phải đi qua sau khi chết để vào Âm ty xét xử. Nơi đây có quỷ binh và quỷ tướng trấn giữ, kiểm soát không cho vong linh trốn thoát, cũng không để sinh nhân tùy tiện xâm nhập. Những kẻ mang tội nặng khi đến cửa ải thường bị áp giải nghiêm ngặt, còn linh hồn thiện lương sẽ được dẫn đi theo trình tự.
Hình tượng Quỷ Môn Quan Thủ Vệ thường được mô tả với thân hình cao lớn, mặt mũi dữ tợn, tay cầm binh khí như giáo, kích hoặc xiềng xích. Một số truyền thuyết đồng nhất họ với các quỷ sai dưới quyền Thập Điện Diêm Vương, số khác lại cho rằng họ là những linh tướng được giao nhiệm vụ từ thuở sơ khai để duy trì ranh giới âm dương.
Trong văn hóa dân gian, “qua Quỷ Môn Quan” trở thành thành ngữ chỉ việc cận kề cái chết. Điều này cho thấy hình tượng cửa ải và những kẻ canh giữ nó đã ăn sâu vào tâm thức cộng đồng, tượng trưng cho ranh giới cuối cùng giữa sự sống và cái chết.
Về biểu tượng, Quỷ Môn Quan Thủ Vệ đại diện cho luật lệ và trật tự của cõi âm. Nếu Diêm Vương tượng trưng cho công lý phán xét, thì những kẻ giữ cửa chính là biểu hiện của sự nghiêm minh và không thể vượt qua của quy luật sinh tử. Họ nhắc nhở rằng mọi linh hồn, dù sang hèn, cuối cùng đều phải đối diện với cửa ải này.
