Putana (tiếng Phạn: पूतना, "Pūtanā"), có nghĩa là "Người mang sự thối rữa" hay "Kẻ truyền bệnh tật và cái chết", là một Rakshasi đặc biệt mang đặc điểm của một phù thủy (Yatudhani) --- loài quỷ cái chuyên sử dụng phép biến hình và sự lừa dối để gây hại cho con người. Ngài là một trong những sát thủ đầu tiên được vua Kamsa phái đến Gokul để tiêu diệt đứa trẻ thần thánh, và câu chuyện về ngài là một trong những giai thoại kỳ diệu và đầy nghịch lý nhất trong toàn bộ Bhagavata Purana. Điều đặc biệt ở Putana không nằm ở sức mạnh thể chất hay phép thuật chiến đấu mà nằm ở phương thức tàn ác tinh vi nhất có thể tưởng tượng: ngài ẩn chứa cái chết ngay trong hành động nuôi dưỡng --- một sự đảo ngược hoàn toàn của tình mẫu tử thiêng liêng.
Với khả năng biến hình thần thông, Putana đã hóa thân thành một mỹ nhân tuyệt sắc với vẻ ngoài dịu dàng và đức hạnh của một người mẹ lý tưởng, đi vào Gokul giữa thanh thiên bạch nhật mà không ai nghi ngờ. Ngài đã bôi độc dược Mandana lên bộ ngực mình và dùng sự lừa dối của vẻ ngoài để xin bế và cho đứa trẻ thần đồng bú. Tuy nhiên, khi Putana cho Krishna bú, thay vì bị độc hại, Krishna đã nhận ra bản chất thực của ngài qua con mắt tâm linh. Vị thần bé nhỏ đã bú không chỉ dòng sữa độc mà cả sinh lực (Prana), linh hồn và toàn bộ năng lượng của Putana --- hút sạch đến tận cùng cho đến khi cơ thể khổng lồ của nàng đổ sụp xuống làm rung chuyển cả Gokul như một trận động đất nhỏ.
Cái chết của Putana mang trong mình một trong những ý nghĩa tâm linh sâu sắc và bất ngờ nhất trong truyền thống Bhakti. Theo Bhagavata Purana, dù Putana đến với ý định sát hại, hành động cho bú --- dù chứa đựng độc tố --- vẫn được Krishna thừa nhận như một hình thức "hiến dâng thân thể" cho Ngài. Và bởi vì Krishna đã uống từ ngực của nàng, nàng nhận được địa vị tâm linh của "người mẹ nuôi của thần" (foster mother of God). Bằng chứng là cơ thể khổng lồ của Putana sau khi chết đã tỏa ra hương thơm Aguru --- mùi hương thiêng liêng dành cho những đấng đã được giải thoát --- thay vì mùi thối rữa của một Rakshasi. Putana đại diện cho một nguyên mẫu đặc biệt trong triết học Bhakti: vị "đạo sư giả mạo" (pseudo-guru) --- người tiếp cận tín đồ bằng vẻ ngoài từ bi nhưng nuôi dưỡng họ bằng độc tố của tà thuyết --- và bài học rằng chỉ có tiếp xúc thực sự với Thần tính mới có thể thanh tẩy ngay cả loại độc tố tâm linh nguy hiểm nhất.
Trong thần học Vaishnava, câu chuyện Putana được phân tích qua nhiều tầng lớp biểu tượng. Nhà thần học Jiva Goswami đã luận giải rằng Putana tượng trưng cho loại "đức tin thực dụng" --- những người đến với tâm linh không phải vì tình yêu thuần khiết mà vì mục đích ẩn nào đó, nhưng dù vậy, chính sự tiếp xúc với Krishna cũng đủ để biến đổi họ. Tại các ngôi đền Vaishnava trên khắp Ấn Độ, Putana được nhắc đến không với sự phán xét mà với sự cảm thông --- biểu tượng của những linh hồn lạc đường được ân sủng thần thánh cứu vớt ngay trong khoảnh khắc cuối đời. Câu chuyện của nàng nhắc nhở rằng đấng tối cao nhìn xuyên qua ý định để nhận ra tiềm năng chuyển hóa trong mọi thực thể --- và không có hành động "cho đi" nào, dù xuất phát từ mục đích nào, mà không mang theo một mầm giải thoát nhất định.
