Quỳ (夔) là một dị thú cổ xưa được ghi chép trong tác phẩm kinh điển Sơn Hải Kinh. Hình tượng Quỳ xuất hiện trong phần Đại Hoang Đông Kinh, được mô tả là sinh vật sống ở vùng núi và biển Đông, thân hình giống trâu, toàn thân màu xanh đen, chỉ có một chân. Khi di chuyển, nó phát ra âm thanh vang dội như sấm, ánh sáng lóe lên như chớp.
Theo miêu tả cổ, mỗi lần Quỳ xuất hiện, gió mưa nổi lên dữ dội. Vì vậy, nó thường được xem là linh thú gắn với sấm sét và thiên tượng. Hình tượng “một chân” của Quỳ mang ý nghĩa biểu tượng đặc biệt, có thể liên quan đến sự tập trung sức mạnh vào một điểm duy nhất – giống như tiếng sấm dội xuống từ trời cao.
Trong bản chú giải đời Thanh của Ngô Nhậm Thần mang tên Sơn Hải Kinh Quảng chú, Quỳ được giải thích kỹ hơn về đặc tính thần dị. Ngô Nhậm Thần cho rằng Quỳ không đơn thuần là dị thú mà còn là biểu tượng của sức mạnh thiên uy, đại diện cho quyền năng của trời. Ông liên hệ tiếng kêu của Quỳ với trống sấm – âm thanh có khả năng chấn nhiếp lòng người và quân đội.
Truyền thuyết kể rằng khi Hoàng Đế đánh trận, đã dùng da của Quỳ làm mặt trống. Mỗi khi đánh trống, âm thanh vang xa hàng trăm dặm, khiến quân địch khiếp sợ. Điều này cho thấy Quỳ không chỉ là linh thú tự nhiên mà còn gắn liền với quyền lực quân sự và chính thống thiên mệnh.
Khác với nhiều yêu quái mang tính chất tà ác, Quỳ không được miêu tả là gây hại trực tiếp cho con người. Nó thuộc nhóm linh thú thiên nhiên – tồn tại ở ranh giới giữa thần thoại và biểu tượng. Sự xuất hiện của nó thường gắn với thiên tượng dị thường, nhấn mạnh mối liên hệ giữa trời và người trong tư duy cổ đại.
Nhìn chung, Quỳ là hình tượng kết hợp giữa sức mạnh sấm sét và quyền uy chính trị. Qua chú giải của Ngô Nhậm Thần, ta thấy cách các học giả đời sau cố gắng lý giải và hệ thống hóa dị thú cổ đại thành biểu tượng văn hóa – không chỉ là sinh vật kỳ dị, mà là hiện thân của thiên uy và trật tự vũ trụ.
