Cú Mang (句芒) là một vị thần cổ đại trong thần thoại Trung Hoa, gắn liền với phương Đông và mùa xuân. Tên gọi này xuất hiện trong các thiên của Sơn Hải Kinh, nơi ông được mô tả là thần cai quản cây cối và sự sinh trưởng.
Theo ghi chép cổ, Cú Mang có thân người, mặt chim, cưỡi hai con rồng, tượng trưng cho sinh khí bừng dậy của mùa xuân. Ông cai quản phương Đông – phương vị của mặt trời mọc – và đại diện cho hành Mộc trong ngũ hành. Khi Cú Mang xuất hiện, cỏ cây đâm chồi, vạn vật hồi sinh sau mùa đông giá lạnh.
Trong hệ thống thần thoại thời thượng cổ, Cú Mang là thuộc hạ hoặc hóa thân liên quan đến Thiếu Hạo – vị đế chủ phương Đông. Ông giữ vai trò điều hòa khí hậu và đảm bảo chu kỳ sinh trưởng của thiên nhiên diễn ra đúng trật tự. Vì vậy, Cú Mang không phải thần chiến tranh hay trừng phạt, mà là thần sinh trưởng và khai mở.
Một số chú giải đời sau liên hệ Cú Mang với nghi lễ nông nghiệp. Vào đầu xuân, các nghi thức tế tự được cử hành để cầu mong mùa màng tốt tươi, trong đó thần phương Đông – tức Cú Mang – được tôn kính như nguồn khởi phát của sự sống. Hình tượng mặt chim có thể tượng trưng cho sự kết nối giữa trời và đất, bởi chim là sinh vật bay giữa không trung, mang ý nghĩa truyền đạt thiên ý.
Về mặt biểu tượng, Cú Mang đại diện cho sinh cơ, hy vọng và sự tái sinh. Nếu nhiều linh thú trong Sơn Hải Kinh gắn với thiên tai hoặc chiến trận, thì Cú Mang thuộc nhóm thần linh bảo trợ sự sống và trật tự tự nhiên.
Nhìn chung, Cú Mang là hiện thân của mùa xuân và sức sống phương Đông. Qua hình tượng này, người xưa gửi gắm niềm tin vào chu kỳ bất tận của thiên nhiên – sau giá rét tất sẽ là ấm áp, sau tàn úa tất sẽ là sinh sôi.
