Kim Sí Đại Bằng Điểu (金翅大鵬雕) là linh điểu khổng lồ xuất hiện trong thần thoại Ấn Độ và Phật giáo, khi truyền vào Trung Hoa được gọi là Đại Bằng Kim Sí Điểu. Hình tượng này bắt nguồn từ Garuda trong thần thoại Ấn Độ và được ghi chép trong nhiều kinh điển Phật giáo như Kinh Pháp Hoa.
Theo truyền thống Phật giáo, Kim Sí Đại Bằng Điểu là thiên địch của loài rồng (long tộc), có thân hình to lớn che kín bầu trời, chỉ cần vỗ cánh đã tạo thành cuồng phong. Nó chuyên bắt rồng làm thức ăn, tượng trưng cho sức mạnh áp đảo và uy lực của bầu trời.
Trong tiểu thuyết Tây Du Ký của Ngô Thừa Ân, Kim Sí Đại Bằng Điểu xuất hiện với tư cách một đại yêu vương cực kỳ lợi hại, là một trong ba huynh đệ kết nghĩa (cùng Thanh Sư và Bạch Tượng). Hắn có pháp lực cao cường, thậm chí Tôn Ngộ Không cũng khó lòng địch lại. Cuối cùng, Như Lai Phật Tổ phải đích thân ra tay thu phục.
Trong nguyên tác, Kim Sí Đại Bằng Điểu được xem là hậu duệ của Phượng Hoàng, có quan hệ huyết thống với Phật Tổ, do đó thân phận không tầm thường. Điều này làm nổi bật tính chất “yêu mà không hoàn toàn tà” – nhiều yêu quái trong Tây Du Ký vốn có gốc gác thần thánh.
Về biểu tượng, Kim Sí Đại Bằng Điểu đại diện cho sức mạnh bầu trời và bản năng săn mồi tối thượng. Trong Phật giáo, hình tượng này còn tượng trưng cho trí tuệ lớn có thể hàng phục phiền não (rồng tượng trưng cho vọng niệm). Tuy nhiên, nếu không được kiểm soát, sức mạnh ấy dễ trở thành kiêu ngạo và bạo liệt.
Kim Sí Đại Bằng Điểu vì vậy vừa là thần điểu cổ xưa trong Phật thoại, vừa là đại yêu vương hùng mạnh trong văn học. Hình tượng này kết hợp giữa thần thoại Ấn Độ và tưởng tượng Trung Hoa, trở thành một trong những đối thủ đáng nhớ nhất của hành trình thỉnh kinh.
